In Kortrijk (BE) blaast MAKER Architecten de tuinwijk nieuw leven in zonder te slopen.
Met de toekenning van de RIBA International Emerging Architect Award 2026 aan MAKER Architecten bewijst het Belgische bureau dat een renovatie met respect voor erfgoed, hergebruik van materialen en hedendaagse woonvormen een wijk nieuw leven kan inblazen zonder haar geschiedenis uit te wissen.
Wat als de beste manier om een wijk te vernieuwen erin bestaat ze niet af te breken? In het Belgische Kortrijk biedt het project YIMBY (Yes in My BackYard, vrij vertaald als ‘ja, in mijn achtertuin’) een concreet antwoord op die vraag. Het Royal Institute of British Architects (RIBA) bekroonde MAKER Architecten met zijn International Emerging Architect Award 2026 voor deze ingreep in een tuinwijk uit de jaren 1920. Het project revitaliseert de wijk zonder het bestaande gebouwenbestand op grote schaal te vervangen.
Het uitgangspunt is eenvoudig, maar ambitieus: verwaarloosde ruimtes beschouwen als een kans in plaats van als een obstakel. Op 18 percelen herbekeken de architecten de vaak verwaarloosde achterbouwen en privétuinen en integreerden ze die in een nieuwe, collectieve ruimtelijke structuur. De ingrepen zorgen voor een samenhangende straatwand en de aanleg van gemeenschappelijke groenzones. Zo groeien geïsoleerde achtertuinen geleidelijk uit tot onderdelen van een samenhangend geheel dat ontmoeting stimuleert en de sociale banden tussen bewoners versterkt.
Hergebruiken in plaats van herbouwen
Naast deze ruimtelijke herorganisatie onderscheidt YIMBY zich door zijn circulaire renovatieaanpak. Meer dan 1.000 m² gerecupereerde bakstenen en dakpannen werden opnieuw gebruikt in nieuwe gevels en constructies op de binnenplaatsen. Bestaande materialen worden daarbij niet beschouwd als restanten die moeten worden afgevoerd, maar als bouwstenen voor een vernieuwde architectuur. Zo blijft de materiële band met de oorspronkelijke wijk behouden en wordt tegelijk de behoefte aan nieuwe grondstoffen beperkt.
Deze aanpak overstijgt de louter esthetische dimensie van architectuur. Renoveren betekent hier werken met wat al aanwezig is, het potentieel ervan onderzoeken en er nieuwe toepassingen voor bedenken. In plaats van de sporen van het verleden uit te wissen ten voordele van een volledig nieuw geheel, maken de architecten het bestaande weefsel tot vertrekpunt voor een geleidelijke transformatie.
Architectuur op maat van nieuwe woonvormen
Ook de sociale dimensie speelt een belangrijke rol. Het project werd in nauwe samenwerking met de bewoners ontwikkeld en omvat flexibele woningindelingen die inspelen op veranderende gezinssamenstellingen en leefgewoonten. Nieuw samengestelde gezinnen, meer-generatiegezinnen en mensen die thuiswerken: de aangepaste woonruimtes proberen tegemoet te komen aan een steeds grotere diversiteit aan behoeften.
Die flexibiliteit is essentieel voor de renovatie van het bestaande woningbestand. In veel oudere wijken beantwoorden woningen niet langer vanzelfsprekend aan de hedendaagse woonbehoeften. Door ruimtes aan te passen in plaats van gebouwen te vervangen, kan hun levensduur worden verlengd en blijven tegelijk de stedenbouwkundige en architecturale kwaliteiten van de wijk behouden.
MAKER Architecten werd in 2019 in Gent opgericht door Ana Castillo en Lieven De Groote. Het bureau ontwikkelt een onderzoeksgerichte praktijk rond circulair renoveren, materiaalhergebruik en aanpasbare woningen. Met YIMBY stelt het een alternatief voor stedelijke vernieuwingsprojecten voor die steunen op grootschalige sloop en nieuwbouw.
Met deze bekroning vestigt het RIBA de aandacht op een architectuur die zowel rekening houdt met grondstoffen en gebruik als met het collectieve leven. In Kortrijk steunt de transformatie niet op het uitwissen van het verleden of op een spectaculair architecturaal gebaar, maar op gerichte ingrepen die het potentieel van het bestaande zichtbaar maken. Het project toont aan dat de stad van morgen niet noodzakelijk vanaf nul hoeft te worden opgebouwd.
