Manieren van wonen

Luxemburg heeft het project bekendgemaakt dat het Groothertogdom zal vertegenwoordigen op de 20ste Internationale Architectuurtentoonstelling van de Biënnale van Venetië, die plaatsvindt van 8 mei tot 21 november 2027. De tentoonstelling, getiteld Excess! On the Overconsumption of Living Space, werd unaniem geselecteerd door een internationale jury en wordt gecureerd door Bùi Quý Sơn, Paul-Antoine Lucas en Céline Zimmer.

Met een kritische reflectie op de overconsumptie van woonruimte wil het project een van de meest urgente uitdagingen van onze tijd belichten: de relatie tussen onze woongewoonten, de wooncrisis en de ecologische grenzen van de planeet.

Een onderzoek naar excessen en hun gevolgen

Het vertrekpunt van de tentoonstelling is een opvallende vaststelling: Luxemburg behoort tot de landen met de grootste gemiddelde woonoppervlakte per inwoner. Hoewel dit vaak wordt gezien als een teken van welvaart, roept deze situatie fundamentele vragen op in een context van schaarser wordende hulpbronnen, toenemende druk op de vastgoedmarkt en groeiende klimaatuitdagingen.

Met Excess! willen de curatoren verder gaan dan een louter statistische analyse. Ze onderzoeken de sociale, economische en culturele mechanismen die leiden tot een ongelijke verdeling van woonruimte. Daarbij wordt bekeken hoe demografische en economische groei zich vertaalt in de gebouwde omgeving en welke gevolgen dit op lange termijn heeft.

De tentoonstelling benadert het begrip “exces” niet alleen vanuit het perspectief van de grootte van woningen. Ze richt zich ook op bredere consumptiepatronen die bijdragen aan de huidige woon- en ecologische crisis.

Een unieke dialoog tussen Luxemburg en Vietnam

De kracht van het project ligt in de confrontatie van twee sterk verschillende contexten: Luxemburg en Vietnam.

Door deze uiteenlopende realiteiten met elkaar in dialoog te brengen, willen de curatoren nieuwe kritische en relationele inzichten ontwikkelen over ruimtegebruik. Het Luxemburgse paviljoen zal experimenteren met het delen van ruimte en middelen, waardoor verschillende stedelijke, economische en culturele ervaringen elkaar kunnen ontmoeten.

Deze aanpak biedt een kans om dominante woonmodellen in vraag te stellen en nieuwe perspectieven te openen op collectieve manieren van wonen en samenleven in een wereld met beperkte middelen.

Een multidisciplinair curatorenteam

Het project brengt drie professionals samen wier werk zich situeert op het snijvlak van architectuur, onderzoek en maatschappelijk engagement.

Bùi Quý Sơn is een Vietnamese architect, onderzoeker en medeoprichter van de kritische ruimtelijke praktijk Exutoire in Hanoi. Zijn werk richt zich op sociale ruimtelijkheid, collectieve pedagogiek, kritische vormen van vernaculariteit en queer methodologieën binnen architectuur en ontwerp. Hij studeerde af aan de Royal Danish Academy en werkt momenteel aan een doctoraat aan RMIT University.

Paul-Antoine Lucas, eveneens architect en onderzoeker in Hanoi, houdt zich bezig met wonen, sociale rechtvaardigheid via design en queer theorie binnen de architectuur. Hij studeerde af aan de Oslo School of Architecture and Design en bereidt momenteel een doctoraat voor aan RMIT University. Samen met Bùi Quý Sơn richtte hij in 2019 Exutoire op. In 2025 publiceerden zij het boek Housing, Micropolitics, and Pedagogies: Designing and Practicing Collectivity, waarin collectieve woon- en leerpraktijken centraal staan.

De Luxemburgse onderzoekster, woonexpert en activiste Céline Zimmer vervolledigt het team. Na studies architectuur in Trier en Hamburg behaalde zij een doctoraat aan de Universiteit Luxemburg. Haar onderzoek focust op betaalbaar wonen en op het potentieel van coöperatieve woonmodellen, een onderwerp dat volgens haar nog onvoldoende aandacht krijgt in het Luxemburgse woonbeleid.

In 2025 cureerde zij de tentoonstelling Our New Housing – An Initiative to Cooperate in het Luxembourg Center for Architecture (LUCA). Een jaar later richtte zij Eist Neit Wunnen Agence op, een organisatie die de grootschalige ontwikkeling van wooncoöperaties in Luxemburg ondersteunt en stimuleert.

Geselecteerd door een internationale jury

Het voorstel werd unaniem gekozen door een internationale jury bestaande uit gerenommeerde architecten, onderzoekers en vertegenwoordigers van culturele instellingen. Tot de juryleden behoorden onder meer Maribel Casas, directeur van het Luxembourg Center for Architecture (LUCA), architecte Sophie Dars, academica Aslı Çiçek en Michelle Friederici, voorzitter van de Luxemburgse Orde van Architecten en Raadgevend Ingenieurs.

De commissarissen van het Luxemburgse paviljoen werden aangesteld door het Luxemburgse ministerie van Cultuur via Kultur | lx – Arts Council Luxembourg en LUCA – Luxembourg Center for Architecture, die gezamenlijk verantwoordelijk zijn voor het project.

Naar een architectuur van soberheid?

In een tijd waarin thema’s als wonen, stadsverdichting en duurzaamheid hoog op de maatschappelijke agenda staan, belooft Excess! On the Overconsumption of Living Space een relevante en prikkelende bijdrage te leveren aan de Architectuurbiënnale van Venetië.

Door het Luxemburgse woonmodel in gesprek te brengen met internationale perspectieven en alternatieve vormen van ruimtedeling te onderzoeken, wil het paviljoen architectuur inzetten als een instrument voor kritisch denken over hedendaagse leefwijzen. Niet alleen de manier waarop we bouwen komt daarbij aan bod, maar ook de vraag hoe we in de toekomst op een eerlijkere en duurzamere manier samen kunnen wonen.